Posts

Death of Hoani Nahe

Image

He Waiata mō Te Haupā o Ngāti Pāoa

He tangi mo Te Haupa, na tona tuahine.Na te atua ranei koe,
Na te whakahi,
Na te aukume i koropatutia,
I tangihia pea te tangi o Rikiriki, Na te rau o te iwi mei ona ahu ka rarua koe,
Taku ate hoki ra, taku rata tu tahi,
Taku whakamarumaru, taku whare ki tonu
He taonga tuku mai i tawhiti
Ki te mana o te hoa, ki kona e tane,
Tawheta mai ai ko wai tohu ai?
E hoea te moana, nga mate ki te tonga i waiho
Tahi ra pea ka paku to toki,
Ki te waka ka rangona e te iwi,
Ma tama na Humu kia kumea mai,
Te kauri i te wao, tere ana ki te tonga e.
Ko Nga Moteatea, Me Nga Hakirara O Nga Maori, by George Grey, p. CV The Honorable Robert Stokes, 1853, Wellington 

Ko te tau a Te Hōreta

Ko te tau a Te Horeta.E noho ana au,
Te awa ki Kaipara-i,
Mokai e Tupe
Te Keri rawa ai,
Kia tauara e,
Kia maru iho ai,
Ko to te whai atu,
Ki te tau a te hoa-i,
Kei tomo ki te whare,
Kei hetia mai,
No te aha te tapu,
E whakaihia nei,
Tera Poroa,
Te rere i waho ra-i,
Te u ki uta ra
Kia whakahorahia-i,
Taku mate i raro ra
E tatari atu ana-i,
Kei te tai whea e,
Huri mai ai e-i,
Ko waho na e te rau,
Te tirohia mai na-i,
Ka taka ko roto nei
Me he au kume roa,
Whakamau tahi atu
Te Kapua o te rangi,
Ka turuturu ano
Aku rangi auraki,
Ka hara mai ka huri
Ki taku moenga ia.
Ko Nga Moteatea, Me Nga Hakirara O Nga Maori, by George Grey, p.  The Honorable Robert Stokes, 1853, Wellington 
NB: Kāore i te mōhiotia mehemea ko Te Hōreta Te Taniwha o Ngāti Whanaunga tēnei, nāna tēnei tau.

He Waiata nā Tokoahu ki a Tū-te-rangiānini

HE WAIATA, TAUTITOTITO, NA TOKOAHU, KI A TU-TE-RANGI-A-HINI.E whiti e te ra e maene ki te kiri,
Whakarongo ki roto ra e haruru, kei te horu tai,
Kei kupu tararau hei maka mai nei, ki te maunga hakahaka;
Tirohia e koe, ki Kaitarakihi,
Ki Whakairi, ki Moehau;
Ki te Arohauta, e tu mai nei te taea te rourou,
I taoroa atu te maunga o te hau a uru, ka tairite tonu ki temoana. Ko Mana, ko Tukino e kiia mai nei e koe,
E haere atu ana he papanga pounamu,
E taea te kikini te poho o Pomare, o Maukiringutu,o Tupoho,
O Te Rangikaheke o Te Apoapo, te puna i Rotorua,
I whakaaroa atu, na Te Kowheto koe kia hoki mai te pitoiti ki te iwi. I pokaia e koe ki Waitakaruru, ko Te Kowhawha,
Naku i piki atu i nga hiwi maunga ki Tuaahuoure,
I hopukia ki roto ki te purotoroto i whakarongo ki te rere iWaikato;
E te tini, e te rau ki a kai te taringa, ki te ngohi mau reke,
Nana i whakahua mai he tino kore, koia i taku ringa. Tenei e tama te putea ki naku i tari mai,
I haere mai raro i te muri Tokerau,
I te tonga wai kau e pu mai k…

He Waiata Wawata mō Te Pukeroa o Ngāti Pāoa

HE WAIATA TAWHITO, HE WAIATA WAWATA MO TE ATAHUATANGA O TE PAI O TE PUKEROA RANGITIRA O NGATIPAOA.Kaore te whakama, kei te ahi toro,
Au, e tahu ana,
He wai tarata ra, me patu, kia kakara,
Kia ingo mai ai,
Ara ko te tau, te wani noa atu ra,
Wai e rongo atu;
He karere, tuku mai i kitea e au,
He pai tangata tonu,
Taku nei ano me huri ki te tua,
I taku tinana,
He rite te pehanga, ko Paratetaitonga,
Kei te hukarere,
He rakau maroro au, ka hapainga,
Te riu ki Hauraki,
Kei hori e te ngutu, kei tara e te rau,
Mo aki kore,
Te pai horahia mai a Te Pukeroa,
Ka whakakapua nui,
Na te hoa i uta, ki te makau tangata,
I taku tinana,
Ka hara mai tenei, hei matakitaki,
Hei whakautanga rau, i.
Ko Nga Moteatea, Me Nga Hakirara O Nga Maori, by George Grey, p. 202 The Honorable Robert Stokes, 1853, Wellington 

He waiata tangi tēnei i waiatatia i Pahirua, i Te Tōtara

KO TE TANGI TENEI, A NGA TAMARIKI TOKORUA, I TE ARAHANGA AI, I A RAUA, KIA PATUA, E TE TAMA, A HONGI-HIKA, I TE PA O PAHIRUA, I TE TOTARA, KEI HAURAKI.Kaore te aroha! e komingomingo nei,
Te hoki noa atu, i tarawahi awa,
He kore tohunga mana, hei wehe ki te wai,
Kia hemo ake ai, te aroha i a au. Tenei ka tope mai, te uhi a Mataora,
He kore no Tukirau, kihai ra i waiho,
Hei whakawehi e-i, mo te hanga i raro nei. Noku, nga turituri pawera rawa, au,
Taku turanga ake, i te hihi o te whare,
E rumaki tonu ana, he wai kei aku kamo.
Ko Nga Moteatea, Me Nga Hakirara O Nga Maori, by George Grey, p. 38 The Honorable Robert Stokes, 1853, Wellington